laaggeletterdheid, tekstschijver utrecht, tekstbureau zorg verwoordRuim 10% van de Nederlanders heeft moeite met lezen en schrijven. Brieven en mails zijn voor deze mensen lastig te begrijpen, vooral wanneer deze in ambtelijke taal zijn geschreven. Het gevaar bestaat dat mensen door hun laaggeletterdheid buiten de boot vallen. Daarom moeten we informatie zo brengen dat deze begrijpelijk is voor laaggeletterden. Hieronder negen tips voor het schrijven voor deze doelgroep. 

Feiten over laaggeletterdheid
Laaggeletterdheid is niet hetzelfde als analfabetisme. Dat laatste houdt in dat men helemaal niet kan lezen en schrijven. Een laaggeletterde kan dit wel, maar op een onvoldoende niveau om mee te kunnen doen.

Lang niet iedere laaggeletterde is verstandelijk beperkt of zwakbegaafd. Ruim 70% heeft een migratieachtergrond. Sommigen hebben in het land van herkomst onvoldoende leren lezen en schrijven vanwege bijvoorbeeld armoede. Anderen kunnen dit wel in hun moedertaal, maar beheersen het  Nederlands onvoldoende.

Laaggeletterdheid heeft ingrijpende gevolgen. Mensen schamen zich er vaak voor en raken bedreven in uitwegen om hun handicap te verbergen (‘Bril vergeten’). Ook is er een grotere kans op maatschappelijke problemen, zoals schulden. Een belastingformulier niet goed kunnen lezen, leidt al snel tot verkeerd invullen, met alle gevolgen aandien.

Schrijven voor laaggeletterden

Hier volgen enige tips om je tekst toegankelijk te maken voor laaggeletterden:

  1. Gebruik geen jargon of moeilijke woorden. Luister naar de taal van je doelgroep. Welke woorden gebruiken zij vaak? Een te moeilijk woord sluipt al heel snel in je tekst, zeker als je gewend bent te schrijven voor een hoger opgeleid publiek. Op de site Zoekeenvoudigewoorden.nl kun je opzoeken welke woorden vaak gebruikt worden. De kans dat een laaggeletterde deze woorden kent en begrijpt, is redelijk groot.
  2. Houd zinnen kort en vermijd bijzinnen. Liever twee korte zinnen dan één lange met bijzinnen. Deel zinnen dus op.
  3. Gebruik alinea’s en houd deze zo kort mogelijk. Grote lappe tekst zonder indeling zijn voor iedereen lastig. Voor laaggeletterden geldt dit extra. Bundel informatie in korte, overzichtelijke eenheden, kortom: gebruik alinea’s.
  4. Gebruik een groot en duidelijk lettertype. Een laaggeletterde leest anders, een beetje zoals een kind dat bezig is met leren lezen. Hij/zij is in zijn hoofd actief bezig de letters een voor een aaneen te smeden tot woorden. Letters moeten daarom zo duidelijk mogelijk zijn.
  5. Houd de tekst bondig en kom snel tot de kern. Zorg dat de lezer meteen de informatie krijgt die voor hem/haar van belang is. Extra, overbodige informatie belast de informatieverwerking. Mensen raken het overzicht kwijt.
  6. Vermijd beeldspraak. Met name allochtonen kennen onze uitdrukkingen niet altijd. ‘Ik wacht even af’ is veel duidelijker dan ‘Ik kijk de kat uit de boom’.
  7. Schrijf afkortingen voluit. Dit verrast je misschien. Want afkortingen maken een tekst toch alleen maar korter en leesbaarder? Voor wie geen moeite heeft met lezen geldt dat inderdaad. Maar een laaggeletterde moet bij een afkorting juist extra nadenken. Waar stond m.u.v. ook alweer voor? Schrijf je ‘met uitzondering van’, dan bespaar je de lezer denkwerk.
  8. Vereenvoudig waar je kunt. In het Nederlands schrijven we getallen onder de twintig voluit. Officieel dan. Maar durf daar maar gewoon lak aan te hebben als je voor laaggeletterden schrijft. Dus: 15 in plaats van vijftien. Dat is korter en veel begrijpelijker.
  9. Verduidelijk waar mogelijk met illustraties. Gebruik plaatjes die je tekst ondersteunen. Vermijd grafieken. Om die te interpreteren zijn scholing en ervaring nodig, die de lezer niet altijd heeft gehad.

Tekstbureau Zorg Verwoord helpt je in de communicatie met laaggeletterden. Onder het motto ‘Taal is voor iedereen’ verzorg ik hertalingen voor deze doelgroep. Van folders tot brochures of zelfs boeken: ik help je om de boodschap helder te maken voor mensen die moeite hebben met lezen en schrijven. Neem contact op voor meer informatie:

Neem contact met mij op